Zelfstandige of in loondienst

Zelfstandige of in loondienst?

Kwalificatie arbeidsrelatie

Niet in alle gevallen is direct duidelijk hoe een arbeidsrelatie gekwalificeerd moet worden. De verschillen tussen werken als zelfstandige zonder personeel (ZZP) of freelancer enerzijds en werken in dienstbetrekking kunnen klein zijn, vooral wanneer de freelancer langere tijd werkzaam is binnen een organisatie. De belangen kunnen voor opdrachtgever en opdrachtnemer groot zijn.

Het Burgerlijk Wetboek kwalificeert een arbeidsrelatie als een dienstbetrekking wanneer aan de volgende criteria is voldaan:

  1. Er is een verplichting om de overeengekomen werkzaamheden persoonlijk uit te voeren, dat wil zeggen dat zonder toestemming van de opdrachtgever vervanging door een ander niet is toegestaan.
  2. Er bestaat een gezagsverhouding tussen opdrachtgever en opdrachtnemer. Dat houdt in dat de opdrachtgever aanwijzingen kan geven over de wijze waarop de werkzaamheden moeten worden verricht en dat de opdrachtnemer verplicht is daaraan gehoor te geven.
  3. De opdrachtgever is verplicht om loon te betalen aan de opdrachtnemer voor de uitgevoerde werkzaamheden.

Het bestaan van een dienstbetrekking heeft tot gevolg dat loonbelasting moet worden ingehouden over de beloning van de opdrachtnemer en dat de opdrachtnemer verplicht verzekerd is voor de werknemersverzekeringen. Om partijen vooraf zekerheid te geven over de aard van een arbeidsrelatie zijn door de jaren heen verschillende systemen gehanteerd.

Deregulering beoordeling arbeidsrelaties (DBA)

Als vervanger van het systeem van de verklaring arbeidsrelatie (VAR) is de Wet deregulering arbeidsrelaties (DBA) ingevoerd. Onder de DBA wordt gewerkt met modelovereenkomsten waaruit wordt afgeleid of de opdrachtgever inhoudingsplichtig is of niet. Anders dan onder de systematiek van de VAR is ook de opdrachtgever aansprakelijk voor een correcte afdracht van loonheffingen. De DBA staat vanaf de invoering ter discussie en zal op termijn worden vervangen. Handhaving door de Belastingdienst vindt alleen plaats in duidelijke gevallen van misbruik.

Pilot webmodule

Het onderscheid tussen werk dat door een zelfstandige mag worden gedaan en werk dat door een werknemer wordt gedaan is van belang omdat de verschillende arbeidsvormen grote verschillen kennen in arbeidsrechtelijke bescherming, rechten op sociale zekerheid en in fiscale behandeling. Het kabinet werkt aan een webmodule, die meer duidelijkheid moet geven of werk binnen of buiten een dienstbetrekking kan worden gedaan en of de opdrachtgever loonheffingen moet afdragen. Voorafgaand aan de invoering van de webmodule is er een pilotfase. In de pilotfase is de webmodule bedoeld als voorlichtingsinstrument voor opdrachtgevers, zodat zij de mogelijkheid hebben om te bezien of een opdracht zich leent om al dan niet buiten dienstbetrekking uit te laten voeren.

Ga naar de bovenkant